1. AST và ALT là gì?
AST (Aspartate Aminotransferase) và ALT (Alanine Aminotransferase) là hai loại enzyme (men) đóng vai trò quan trọng.
- ALT: Chủ yếu tìm thấy trong tế bào gan. Đây là chỉ số đặc hiệu nhất để phản ánh tình trạng tổn thương gan.
- AST: Ngoài gan, enzyme này còn có ở cơ tim, cơ xương, thận và não. Do đó, AST tăng có thể liên quan đến cả các vấn đề ngoài gan.
Khi tế bào (đặc biệt là tế bào gan) bị tổn thương hoặc bị phá hủy, các enzyme này sẽ "tràn" vào máu, khiến nồng độ của chúng tăng cao khi xét nghiệm.
2. Xét nghiệm AST/ALT có ý nghĩa gì?
- Phát hiện sớm tổn thương gan: Ngay cả khi chưa có triệu chứng lâm sàng (như vàng da, đau bụng).
- Chẩn đoán nguyên nhân: Giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân gây bệnh (viêm gan virus, nhiễm độc rượu, gan nhiễm mỡ, hay do thuốc).
- Theo dõi điều trị: Đánh giá hiệu quả của phác đồ điều trị các bệnh lý về gan.
- Tiên lượng bệnh: Dựa vào tỉ số AST/ALT (Chỉ số De Ritis) để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tổn thương.
- Lưu ý: Chỉ số men gan tăng không phải lúc nào cũng là bệnh lý nguy hiểm, nhưng nó là "hồi chuông cảnh báo" cần được bác sĩ chuyên khoa phân tích kỹ lưỡng
3. Ai nên kiểm tra xét nghiệm AST/ALT?
- Người thường xuyên sử dụng rượu, bia.
- Người đang điều trị thuốc lao, thuốc hạ mỡ máu (statin), hoặc dùng thuốc giảm đau (paracetamol) kéo dài.
- Người có các triệu chứng: Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nước tiểu sẫm màu, vàng da hoặc vàng mắt.
- Người có tiền sử gia đình bị bệnh gan hoặc có nguy cơ tiếp xúc với virus viêm gan (B, C).
- Người bị thừa cân, béo phì hoặc mắc bệnh tiểu đường (nguy cơ gan nhiễm mỡ).
4. Cần chuẩn bị gì khi làm xét nghiệm AST/ALT?
Để kết quả xét nghiệm phản ánh chính xác nhất sức khỏe của bạn, hãy lưu ý:
- Nhịn ăn 8–12 giờ: Tốt nhất là lấy máu vào buổi sáng sau một đêm ngủ dậy.
- Tránh đồ uống có cồn: Tuyệt đối không uống rượu, bia trong ít nhất 24 giờ trước khi lấy máu.
- Thông báo về thuốc: Hãy nói với bác sĩ các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng bạn đang dùng (đặc biệt là thuốc giảm đau, thực hiện chế độ ăn kiêng).
- Tránh vận động gắng sức: Tập thể dục quá nặng trước khi lấy máu có thể làm tăng AST tạm thời do tác động lên cơ xương.
5. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả AST/ALT
- Yếu tố làm TĂNG men gan: Viêm gan cấp tính (Virus, rượu); Gan nhiễm mỡ, xơ gan; Tác dụng phụ của thuốc; Các bệnh lý về tim hoặc cơ (đối với AST)
- Yếu tố gây NHIỄU kết quả: Gắng sức cơ bắp quá mức; Tiêm bắp các loại thuốc; Tình trạng tán huyết (vỡ hồng cầu) khi lấy mẫu
Hình ảnh: Mẫu hồng cầu vỡ làm ảnh hưởng tới chất lượng xét nghiệm ALT, AST
Lời khuyên từ Bác sĩ: Men gan cao chỉ là một triệu chứng, không phải là một bệnh. Khi nhận kết quả AST/ALT tăng, bạn không nên tự ý mua "thuốc giải độc gan" để uống. Hãy đến gặp bác sĩ để thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác nhằm tìm đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời.