Cảnh báo các bệnh hô hấp do virus đang gia tăng theo mùa
Trong giai đoạn giao mùa đông xuân như hiện nay, các bệnh hô hấp do virus đang gia tăng. Nguy cơ mắc các bệnh này cũng cao hơn, đặc biệt là ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Nhiều trường hợp khởi phát với biểu hiện nhẹ, dễ bị nhầm với cảm lạnh thông thường, nhưng có thể diễn tiến nhanh và trở nặng nếu không được theo dõi, phát hiện kịp thời.
Trong số các tác nhân virus hô hấp, virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân thường gặp ở trẻ nhỏ nhưng lại dễ bị bỏ sót, khiến việc chẩn đoán và xử trí sớm đôi khi bị trì hoãn.
Ở người lớn, RSV thường chỉ gây sổ mũi, ho nhẹ và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, với trẻ dưới 2 tuổi và trẻ sơ sinh, virus này lại tiềm ẩn nguy cơ gây các bệnh hô hấp nặng, điển hình như:
- Viêm tiểu phế quản
- Viêm phổi
- Khò khè, khó thở, suy hô hấp
- Phải nhập viện nếu phát hiện muộn
Đáng lưu ý, bệnh có thể diễn tiến nhanh chỉ trong vòng 24–48 giờ, nhất là ở trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh lý nền.
1. Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay
Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý và đưa trẻ đi khám sớm khi có các biểu hiện:
- Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi
- Bú kém, bỏ bú, nôn trớ nhiều
- Thở khò khè, môi hoặc đầu ngón tay tím tái
- Li bì, mệt nhiều, khó đánh thức
Cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ trở nặng mới đưa đi khám, bởi khi đó nguy cơ biến chứng và phải nhập viện đã tăng lên đáng kể.
2. RSV và các virus hô hấp lây truyền rất dễ
RSV cũng như nhiều virus hô hấp khác lây truyền rất dễ, đặc biệt trong môi trường đông người như gia đình, trường học, nhà trẻ. Virus lây qua:
- Ho, hắt hơi
- Ôm hôn, tiếp xúc gần
- Tay chạm bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt – mũi – miệng
Đặc biệt, virus có thể tồn tại nhiều giờ trên đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế, làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
3. Chủ động xét nghiệm – phát hiện sớm là yếu tố quyết định
Hiện nay, RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu là theo dõi và hỗ trợ hô hấp. Việc làm xét nghiệm để xác định sớm tác nhân virus gây bệnh có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc:
- Theo dõi sát nguy cơ diễn tiến nặng
- Hỗ trợ bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp
- Hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết
- Giảm nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện và cộng đồng
Tại Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, Khoa Vi Sinh đã triển khai các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại, giúp phát hiện sớm virus gây bệnh RSV. Kết quả nhanh chóng và chính xác hỗ trợ cho các bác sĩ lâm sàng trong việc chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả nhất.
4. Phòng bệnh luôn là hàng rào đầu tiên
Hiện chưa có vaccine phòng bệnh do RSV. Vì vậy, cần lưu ý thực hiện những điều sau để phòng bệnh:
- Rửa tay thường xuyên
- Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp
- Hạn chế cho tiếp xúc với người đang ho, sổ mũi
- Vệ sinh bề mặt tiếp xúc hằng ngày, vệ sinh đồ chơi cho trẻ
- Tránh khói thuốc lá cho trẻ
Không phải mọi trường hợp mắc bệnh do RSV đều tự khỏi. Thăm khám và xét nghiệm đúng thời điểm là cách hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ nhỏ, gia đình và cộng đồng.