Thuốc chống đông đường uống: Sử dụng an toàn để bảo vệ người bệnh và giảm nguy cơ chảy máu
Vì sao phải quan tâm đến an toàn thuốc chống đông?
Thuốc chống đông đường uống giúp phòng ngừa đột quỵ và các biến cố huyết khối như thuyên tắc phổi, huyết khối tĩnh mạch sâu, nhồi máu cơ tim. Đây là nhóm thuốc cứu sống rất nhiều người bệnh. Tuy nhiên, thuốc chống đông cũng thuộc nhóm “thuốc cảnh báo cao” vì có thể gây chảy máu nặng nếu dùng không đúng cách, đặc biệt ở người cao tuổi.
Lợi ích của việc sử dụng thuốc chống đông vẫn lớn hơn nguy cơ nếu người bệnh dùng đúng chỉ định, đúng liều và được theo dõi đầy đủ. Giai đoạn nguy cơ cao nhất là những tuần đầu và ba tháng đầu điều trị, nhất là khi người bệnh vừa ra viện về nhà.
Cần sử dụng thuốc chống đông đúng cách để đảm bảo an toàn cho người bệnh (Hình ảnh minh họa)
Thuốc chống đông là gì? Ai cần dùng?
Cục máu đông có thể gây tắc mạch não, tim, phổi hoặc chân, đe dọa tính mạng. Thuốc chống đông làm giảm khả năng đông máu, giúp ngăn hình thành cục máu đông trong mạch máu.
Những người thường phải dùng thuốc chống đông gồm:
- Người bị rung nhĩ
- Người từng bị huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi
- Người có van tim nhân tạo
- Một số bệnh tự miễn đặc biệt
- Người có nguy cơ huyết khối cao sau phẫu thuật, nằm lâu
Hiện thuốc chống đông có hai nhóm chính:
- Nhóm kháng vitamin K (warfarin)
- Nhóm thuốc chống đông thế hệ mới (DOAC)
Bác sĩ sẽ lựa chọn nhóm thuốc phù hợp dựa vào bệnh lý, độ tuổi, chức năng thận, gan và nguy cơ chảy máu của người bệnh
Lợi ích và nguy cơ
Thuốc chống đông giúp giảm nguy cơ đột quỵ, phòng và điều trị huyết khối, giảm tỷ lệ tử vong và tàn phế do tắc mạch. Tuy nhiên thuốc cũng có thể gây nên các tác dụng không mong muốn như: chảy máu cam, chảy máu chân răng, bầm tím nhiều, rong kinh, tiểu máu. Các biến chứng nặng hơn như chảy máu dạ dày, ruột, và nguy hiểm nhất là chảy máu trong não. Nguy cơ cao nhất khi dùng thuốc thường ở giai đoạn đầu dùng thuốc và khi mới ra viện.
Ai dễ bị chảy máu hơn?
Nguy cơ chảy máu tăng nếu người bệnh có một trong số các yếu tố sau:
- Tuổi cao
- Từng chảy máu nặng
- Bệnh thận, gan
- Tăng huyết áp chưa kiểm soát
- Tiểu cầu thấp
- Dùng thêm aspirin, thuốc chống kết tập tiểu cầu
- Dùng thuốc giảm đau, kháng viêm
- Uống nhiều rượu bia
- Có loét dạ dày – tá tràng
Trong quá trình khám và điều trị, người bệnh cần khai báo đầy đủ tình trạng bệnh và thuốc đang dùng với bác sĩ.
Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay
Khi gặp các dấu hiệu nguy cơ, người bệnh phải đến cơ sở y tế ngay. Các dấu hiệu cần lưu ý bao gồm: Chảy máu cam kéo dài, chảy máu chân răng nhiều, bầm tím to, lan nhanh, đi ngoài phân đen hoặc đỏ, nôn ra máu, tiểu máu, đau đầu dữ dội, yếu liệt, nói khó, đau bụng nhiều, chướng bụng, rong kinh bất thường.
Dùng thuốc chống đông thế nào cho an toàn?
1. Uống đúng thuốc – đúng liều – đúng giờ
- Không tự ý thay đổi liều
- Uống giờ cố định mỗi ngày
- Quên liều: cần hỏi nhân viên y tế, không tự uống bù
2. Không tự ý ngừng thuốc
Ngừng thuốc đột ngột có thể gây đột quỵ hoặc tắc mạch phổi. Chỉ ngừng khi có chỉ định của bác sĩ.
3. Cẩn trọng với thuốc và ăn uống
- Không tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng sinh
- Hỏi ý kiến bác sĩ khi dùng thuốc mới
- Với warfarin: ăn rau xanh ổn định, không thay đổi đột ngột
- Hạn chế rượu bia
4. Tái khám đúng hẹn
- Với nhóm thuốc Warfarin: xét nghiệm INR định kỳ
- Với nhóm thuốc DOAC: theo dõi chức năng thận, gan
- Tái khám giúp điều chỉnh liều kịp thời
Vai trò của người bệnh và gia đình
Người bệnh cần:
- Hiểu vì sao phải dùng thuốc
- Biết dấu hiệu nguy hiểm
- Uống thuốc đúng hướng dẫn
- Nhớ tên thuốc, liều, giờ uống
- Mang theo giấy ghi đang dùng thuốc chống đông khi đi khám nơi khác
Gia đình nên hỗ trợ nhắc thuốc và theo dõi dấu hiệu bất thường.
Nếu gặp bất kỳ vấn đề gì trong quá trình sử dụng thuốc chống đông, người bệnh
và gia đình cần liên hệ ngay với nhân viên y tế để được tư vấn kịp thời
Khi không may bị chảy máu
Khi đang dùng thuốc chống đông mà bị chảy máu:
- Báo ngay cho nhân viên y tế
- Không tự xử trí tại nhà
- Có thể phải ngừng thuốc, truyền máu hoặc dùng thuốc giải độc theo chỉ định
Hiện nay đã có thuốc đặc hiệu để đảo ngược tác dụng của một số thuốc chống đông trong trường hợp nguy hiểm.
Thuốc chống đông có thể được ví như “con dao hai lưỡi”: Nếu dùng đúng sẽ cứu sống, phòng đột quỵ, bảo vệ người bệnh. Nếu dùng sai có thể gây chảy máu nguy hiểm. Vì vậy, mỗi người bệnh hãy luôn chú ý:
- Hiểu rõ thuốc mình đang dùng
- Uống đúng – đủ – đều
- Không tự ý thay đổi
- Đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường
An toàn trong sử dụng thuốc không chỉ là trách nhiệm của bác sĩ hay dược sĩ, mà là sự phối hợp của cả hệ thống: nhân viên y tế – người bệnh – gia đình. An toàn cho người bệnh là mục tiêu chung của tất cả chúng ta.